محمد حسن خان اعتماد السلطنه
966
مرآة البلدان ( فارسى )
گذاشته جمعى را گروى گرفته به نيشابور رفت و نواب حسام السلطنه در نيم فرسخى شهر سبزوار در قلعهء خسروگرد خيمه زده ده روز با سواران سالار زدوخورد مىكردند . دراين وقت ، يحيى خان تبريزى از دارالخلافه با دو سههزار سوار و سه عراده توپ و خزانهء درخور و نشانهاى التفات براى سام خان و ديگران كه خدمتى كرده بودند در رسيد و جعفر قلى خان ترشيزى به اظهار خدمتگزارى « 13 » عريضه فرستاد . و خبر رسيد كه يعقوب على خان تربتى را اهل تربت محاصره كرده و مستدعىاند كه اسكندر خان قاجار را كه سابقا سرتيپ افواج آنها بوده روانه داريد تا تربت را به او سپاريم . نواب حسام السلطنه او را با شش عراده توپ و قشون روانه كرده او به تربت رفت . ترشيز را مسخر كرده سرباز مراغه را برداشته و صد و پنجاه تن از طايفهء عرب و عجم را به حفظ ترشيز گذاشته و جعفر قلى خان ترشيزى را با خود همراه برد . چون به تربت رسيد ، يعقوبعلى خان به محولات رفت ؛ هم آخر او را اطمينان داده با خود بازآورد . بعد از اسكندر خان ، نواب حسام السلطنه از خسروگرد كوچ كرده به سبزوار آمد و دروازههاى شهر را بر سپاه تقسيم كرده به برآوردن سنگر و حفر مارپيچ و مورچال و لوازم محاصره فرمان داد . دراين وقت مصطفى - قلى خان تربتى برادر يعقوبعلى خان تربتى با دويست نفر سرباز تربتى به محارست ارگ سبزوار مخصوص بود . وقتى كه او قبول خدمت كرد و با اسكندر خان بساخت نامه به برادر خود نوشت كه من قبول خدمت ديوان اعلى كردهام تو نيز با من موافقت كن و ارگ سبزوار را تسليم گماشتگان نواب و الا حسام السلطنه نماى . مصطفى قلى خان اين نوشته را با عريضهء خود خدمت نواب حسام السلطنه فرستاد و استدعا كرد شخصى را مامور كنند تا ارگ مزبور را به آن شخص سپارد . نواب و الا فرج الله خان عرب را با تبعهء او مامور كردند و او به سرعت روانه شده روز چهاردهم ارگ سبزوار را گرفتند و مردم شهر سراسيمه شدند . امير اصلان خان قفل دروازه را شكسته به در رفت و ميرزا محمد خان بيگلربيگى و شاهزاده محمد يوسف افغان هراتى و سليمان آقاى قليجى گرفتار شدند و آنها را به يحيى خان تبريزى سپردند كه مغلولا به دارالخلافه آورد .
--> ( 13 ) - متن همهجا : « خدمتگذارى » .